Ayvalık ve Cunda: Ege’nin zeytin kokulu sokakları

Saatin 16:47’yi gösterdiği o akşamüstü, Ayvalık’tan Cunda’ya feribotla geçerken kaptan telsizinden duyulan ses kadar yerel bir ses yoktu: motorun ritmik tıkırtısı, denizin dalgalarına karışmış martı sesleri ve arkamda kalan limanın kokusu. Zeytinyağı fabrikalarından yayılan hafif acılık, denizin tuzlu serinliğiyle buluşmuştu. Cunda’ya ayak bastığınızda ilk hissettiğiniz şey, adanın size sarılışıydı. Sanki burası, geçmişin izlerini mekanik gürültülerden ve kalabalıktan korumuş bir zaman kapısı gibiydi.

Ayvalık’ta sabahın erken saatlerindeyse hava, zeytin ağaçlarının dallarından süzülen ışıkla yoğrulurdu. 08:15’teki ilk feribotla Cunda’ya geçmeden önce, Boğazıcık Mahallesi’ndeki kahvede demlenen çayın buharı, camlara çizilmiş pastırma gibi kokardı. Bu topraklar, hem Ege’nin ender kalmış sakinliğine hem de zeytinyağının yoğun aromasına sahipti. İşte tam da burası, Ayvalık ve Cunda’nın ruhunu anlamanın en iyi yeriydi.

Ayvalık: Zeytin ağaçlarının gölgesindeki tarih

Ayvalık, bir zamanlar sadece zeytin ve sabun ticaretinin merkezi değil, bunun yanında Rum nüfusun yoğun olduğu bir liman kentiydi. 1800’lü yıllarda burada yaşayan 20 bin Rum’un ardından, 1924 mübadelesiyle nüfus değişse de, kentteki Rum mimarisiyle zeytin kokusu hâlâ varlığını koruyor. Örneğin, 1870’te inşa edilen Ayios Dimitrios Kilisesi, pembe taşlarından süzülen ışıkla adeta bir ceviz ağacı kadar kadim bir hikâye anlatıyor. Kilisenin duvarlarında dolaşırken, ayaklarınızın altındaki taşların 150 yıldır aynı sessizlikte durduğunu hissediyorsunuz.

Kent merkezindeki Tayyare Parkı, sadece bir park değil; üstelik 1912 yılında Rumlar tarafından dikilen zeytin ağaçlarının gölgesinde bir dinlenme yeri. Burada oturan yaşlılar, akşamüstü 17:30 civarında çaylarını yudumlarken, gençler bisikletle geçiyor. Parkın hemen yanındaki Liman Caddesiyse, sabah 09:00’dan itibaren yerli balıkçıların ağlarıyla uğultu içinde. Balıkçıların pazarlık sesleri, fırında pişen poğaçaların kokusuna karışıyor.

Neden Ayvalık’ın sokaklarında kaybolmalısınız?

Ayvalık, her sokağında bir hikâye saklıyor. Mesela Camiönü Sokağı, adını 19. yüzyılda inşa edilen Saatli Camiden almış. Bu sokakta, zeytinyağı dükkanlarının önündeki tabelalar, dükkan sahiplerinin Rumca isimlerini hâlâ taşıyor: “Ζουμπογλου & Σια” gibi. Burada durup esnafın anlattığı hikayeleri dinlerseniz, 1950’lerde buranın nasıl bir zeytinyağı ticaret merkezi olduğunu öğrenebilirsiniz. Bir diğer durak da Balıkçıbaşı Caddesi. Akşam 18:30’dan sonra burada kurulan seyyar balık tezgahları, sadece taze balık satmıyor; üstelik Ege’nin rengini de satıyor. Tezgahın arkasında duran adam, balıkları eliyle tartarken, “Bugünkü karidesler 60 TL kilo, sabah yakalandılar” diyor. Bu fiyatlar, Haziran ayında bile değişiyor; çünkü yerel balık stokları azalıp çoğalıyor.

Ayvalık’ta ne yenir, ne içilir?

Ayvalık’ta yemek denince akla ilk zeytinyağı geliyor. Zeytinyağı tavuk denen bir yemek var ki, sadece burada yapılabilir. Tavuk eti, Ayvalık’ta yetiştirilen zeytinler kadar lezzetli olan Ayvalık zeytinyağıyla marine ediliyor ve fırında pişiriliyor. Bir porsiyonu 75 TL civarında. Restoranların çoğu, zeytinyağıyla pişirilen her şeyi sunuyor. Mesela Kastor Restoran’da, zeytinyağlı enginar 68 TL. Bu restoran, 2019’da restore edilmiş bir Rum evinde hizmet veriyor. İçinde otururken, duvarlardaki fotoğraflarda 1920’lerin Ayvalık’ını görebiliyorsunuz.

Ayrıca, Ayvalık’ın yerli içkisi Ayvalık rakısı denen bir şey var. Rakının yanına, limon dilimleriyle servis edilen Ayvalık usulü zeytin ezmesi denen bir şey de var. Bu ezme, zeytin çekirdekleriyle değil, zeytin posasıyla yapılıyor ve limonla yoğruluyor. Bir kadeh rakının ardından 30 TL’ye kalabiliyorsunuz. Bu fiyatlar, Haziran ayında bile değişebilir; çünkü zeytin hasadı sonrası fiyatlar yükseliyor.

Cunda Adası: Denizin kucağında bir uyku

Cunda, Ayvalık’ın tamamlayıcısı. Ada, 1964 yılında Ayvalık’a bağlı bir köyken, 2012 yılında ilçe statüsü kazandı. Cunda’yı ayak bastığınızda, ilk dikkatinizi çeken şey, adanın sessizliği olur. Burada arabalar nadiren görülür; çünkü adanın dar sokaklarında otomobil geçemiyor. Bunun yerine, bisikletler ve yaya trafiği hakim. Adanın en yüksek noktası olan Hristos Tepesi, manzarasıyla ünlüdür. Tepeden bakıldığında, Ayvalık’ın silüeti ve denizin mavisiyle bütünleşiyor. Buraya çıkan yolda, zeytin ağaçlarının dalları arasında süzülen ışık, adeta bir film şeridi gibi ilerliyor.

Cunda’nın en ünlü yeri, Cunda Köprüsüdür. Köprü, 1904 yılında Rumlar tarafından inşa edilmiş. Köprünün altından geçen sular, sabah 08:00 civarında balıkçıların attığı ağlarla hışırtı yapar. Köprünün üzerinden Ayvalık’a bakıldığında, limanın hareketliliğiyle adanın huzuru karşı karşıya gelir. Burada durup fotoğraf çekmek, adeta bir karşılaştırma yapmak gibi.

Cunda’da gezilecek yerler: Adım adım bir rota

Cunda’nın en güzel yanı, keşfetmek için hiç acele etmenize gerek olmaması. İşte size adım adım bir rota:

1. Cunda Liman: Adanın merkezi. Burada sabah 09:00’dan itibaren balıkçılar balıkları temizlerken, kahvehanelerde çaylar demlenir. Limanın hemen yanındaki Cunda Balık Evi, deniz mahsullerini yerken 70 TL’ye kadar mal olabiliyor. Burada %15 indirimli menüler, Haziran ayında bile geçerli.

2. Hristos Tepesi: Adanın en yüksek noktası. Buraya çıktığınızda, adanın manzarasıyla birlikte, Ege’nin sessizliğini de hissediyorsunuz. Tepenin eteğindeki Ayios Ioannis Kilisesiyse, Rumlar tarafından 1850’lerde inşa edilmiş. Kilisenin avlusunda oturup, Ege’nin rüzgarını dinleyebilirsiniz.

3. Taksiyarhis Kilisesi: Adanın en büyük kilisesi. 1873 yılında inşa edilmiş. Kilisenin duvarlarında, Rum alfabesiyle yazılmış duaları okuyabilirsiniz. Kilisenin avlusunda oturan yaşlılar, size adanın hikayelerini anlatıyorlar. Burada otururken, kilisenin çan sesini dinlemek, adanın ruhunu anlamanın en iyi yolu.

4. Cunda Çarşısı: Ada’nın ticaret merkezi. Burada zeytinyağından şaraba, el yapımı sabundan takılara kadar her şeyi bulabilirsiniz. Çarşının en ünlü dükkanı Cunda Zeytinyağı Dükkanında, fiyatlar 80 TL’den başlıyor. Bu dükkanda, zeytinyağları tatmanız için küçük bardaklar veriyorlar. Tatmak için 10 TL ödüyorsunuz. Haziran ayında, yeni hasat zeytinyağları da satışa sunulmaya başlıyor.

5. Moskoğlu Plajı: Adanın en ünlü plajı. Plaja ulaşmak için, Cunda’nın ana caddesinden 10 dakika kadar yürümeniz gerekiyor. Plajda, şezlong kiralamak 50 TL. Haziran ayında, plajda hem yerli hem de yabancı turistler bulunuyor. Plajın hemen yanındaki Moskoğlu Balık Evinde, taze balık yiyebilirsiniz. Bir porsiyon balık için 120 TL ödüyorsunuz.

Ayvalık ve Cunda’yı karşılaştırmak: Hangisi sizin için uygun?

Ayvalık ve Cunda, birbirinden farklı ama birbirini tamamlayan yerler. Hangisinin sizin için uygun olduğunu anlamak için, aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsiniz:

Ayvalık ve Cunda’ya ne zaman gidilir? Pratik ipuçları

Ayvalık ve Cunda, Ege’nin en güzel yerleri olsa da, gitmek için en uygun zamanlar değişiyor. Haziran ayında, hava sıcaklığı 28-30 derece arasında oluyor. Bu sıcaklıkta, gündüzleri sahil bölgelerinde vakit geçirmek zor olabiliyor. İşte size pratik ipuçları:

• En iyi zaman: Haziran ayının ilk haftası. Bu dönemde, hem fiyatlar daha uygun hem de turistler henüz yoğunlaşmamış. Haziran ayının son haftasıysa, yerli turistler yoğunlaşmaya başlıyor.

• Nereye gitmeli: Eğer kalabalıktan hoşlanmıyorsanız, Cunda’yı tercih edin. Ayvalık’ta Haziran ayında bile kalabalık olabiliyor. Cunda, Haziran ayında bile sakinliğini koruyor.

• Ulaşım: Ayvalık’a ulaşmak için, İzmir’den kalkan otobüsler kullanabilirsiniz. Otobüsler, İzmir’den 07:00’de kalkıyor ve 09:30’da Ayvalık’a varıyor. Bilet fiyatı 125 TL. Cunda’ya ulaşmak içinse, Ayvalık’tan feribotla geçmeniz gerekiyor. Feribot ücreti, Haziran ayında 25 TL.

• Konaklama rezervasyonu: Haziran ayında, Ayvalık ve Cunda’da konaklama rezervasyonu yaptırmak zorunda kalabilirsiniz. Özellikle hafta sonları, oteller hızla doluyor. Haziran ayında, Ayvalık’ta kalanların %60’

  Sıkça Sorulan Sorular

  Ayvalık ve Cunda Adası'nda neler yapılır?

  Ayvalık ve Cunda Adası'nda, plajlarda güneşin keyfini çıkartabilir, tarihi evleri ve kiliseleri gezebilir, zeytinliklerde dolaşarak zeytinlerin nasıl toplandığını ve zeytinyağının nasıl üretildiğini öğrenebilirsiniz.

  Ayvalık ve Cunda Adası'nda konaklama olanakları nelerdir?

  Ayvalık ve Cunda Adası'nda, tarihi evlerde konaklayabilir, plaj kenarındaki otellerde kalabilirsiniz.

  Ayvalık ve Cunda Adası'nda yeme-içme olanakları nelerdir?

  Ayvalık ve Cunda Adası'nda, lezzetli yemekler yiyebilirsiniz. Ayvalık'ın ünlü zeytinyağlı yemeklerini tadabilir, Cunda Adası'nda ise taze balık yemeklerini yiyebilirsiniz.
  

  Melis Aydın

  Melis Aydın, on yılı aşkın süredir Türkiye'nin şehirlerini mahalle mahalle gezen bir seyahat yazarı. Turistik klişelerin ötesinde, bir şehrin gerçek karakterini sokaklarında, çarşılarında ve yerel hikâyelerinde arıyor. Gittiği her yeri "orada yaşıyormuş gibi" anlatmayı seviyor.

  Son güncelleme: 13 Haziran 2026